Beste - -,

Vrijdag 8 mei mocht ik aanschuiven in Muziekgebouw aan ’t IJ voor het programma By her absence- A portrait of Marianna Martines. Het programma met het Orkest van de Achttiende Eeuw was ontstaan dankzij de fascinatie van sopraan Elisabeth Hetherington voor de Oostenrijkse componiste, muziekpedagoge en zangeres Marianna Martines (1744-1812).

Naast werken van Martines stonden Haydns Symfonie nr. 6 ‘Le Matin’ en Misericordia, een nieuw werk van Kate Moore in vier delen op het programma.

De naam Marianna Martines was ik wel eens tegen gekomen, onder andere in de geschriften van Charles Burney. Hij bezocht een van de door haar georganiseerde soirées en schreef over Martines: ‘Zij overtrof inderdaad alles wat ik verwacht had. Zij zong twee aria's van haar eigen composities op woorden van Metastasio, en begeleidde zichzelf op het klavecimbel en uit de meesterlijke manier waarop zij de ritornellen speelde, kon ik opmaken, dat zij virtuoze vingers had...’

Van haar composities en leven waarin grootheden als Pietro Metastasio, die haar gehele muzikale opleiding bekostigde, en Joseph Haydn, die haar onder andere pianoles gaf, een grote rol spelen, wist ik nagenoeg niets. Verwachtingen had ik daarom niet echt. Ik verwachtte hooguit wat Haydniaanse werken van haar, maar die kwalificatie doet haar werk volledig onrecht. Elisabeth Hetherington maakte met haar geweldige stem en performance, gesteund door het even gedreven spelende Orkest van de Achttiende Eeuw duidelijk dat ze niet voor niets was gevallen voor het werk van deze vrouw. Meeslepend, enorm menselijk en sensitiever dan welke andere componist uit haar tijd in haar vocale werken en volstrekt origineel in haar instrumentale werken. De delen uit haar Cembalosonates klonken tenminste als positief aan banden gelegde Sturm und Drang vol verrassende bewegingen en akkoordopeenvolgingen. Een componist om veel meer van te horen.

Toch was niet zij de grootste verrassing van de avond. Die eer ging naar het nieuwe werk van Kate Moore. Misericoria beantwoordt grotendeels aan de bekende stijl van de Nederlandse componiste met Australische wortels, een stijl die zich het best laat omschrijven als een ‘middeleeuws’ minimalisme, een oermuziek die direct klinkt of deze er altijd geweest is. Dat ze in haar zettingen van het Miserere en het Magnificat, die met een inleidend Sonetto Misericordia vormen, het werk van Marianna Martines tot in de puntjes bestudeerd had, bleek toen haar werk aan het slot bijna naadloos overging in een deel uit Martines’ zetting van Psalm 151. Opeens klonk het werk van deze achttiende eeuwse componiste als een ware openbaring, als een stuk dat we met compleet nieuwe oren konden beluisteren.

Een componist die zich met een nieuw werk zo onzelfzuchtig inzet om een andere, vergeten componiste zo volledig en uniek tot haar recht te laten komen, is een hele grote.  

Ik wens u veel lees- en luisterplezier

Paul Janssen
Hoofdredacteur Luister

e-mail:[email protected]

Sneak preview

De Nationale Opera brengt van 4 tot en met 21 juni in het kader van het Holland Festival Verdi’s Simon Boccanegra op de planken met het Concertgebouworkest onder Fabio Luisi in de pit. Er is een sterke cast op de been gebracht met George Petean in de titelrol, Federica Lombardi als Amelia Grimaldi en Joshua Guerrero als Gabriele Adorno. René Seghers sprak voor Luister met regisseur Jetske Mijnssen. “Ik ben op zoek naar de ziel van de personages”, zegt ze over haar concept. “Hoe verhouden zij zich tot elkaar? Wat is hun pijn? Hun onvermogen; wat is er met hen aan de hand. Ik denk erg vanuit de mens in het stuk.”

Boek van de week

Al weken ligt het boek Blauwdrukken van de Britse wiskundige Marcus du Sautoy op mijn bureau. Niet omdat het net als andere boeken en cd’s op een stapel ligt te wachten op mijn attentie, maar omdat ik het regelmatig pak om er een stukje in te lezen. Het boeg gaat volgens de ondertitel ‘Over schoonheid in wiskunde, kunst en natuur’. En Blauwdrukken doet precies wat het daarmee belooft: inzicht geven in de wonderlijke relatie tussen wiskundige basisbegrippen en structuren, de blauwdrukken zoals priemgetallen, cirkels en de gulden snede, en de vaak voor het blote oog verborgen weerslag daarvan in de kunst en in de natuur om ons heen.

Win een cd

Het Toronto Symphony Orchestra kiest onder leiding van Gustavo Gimeno niet voor de platgetreden paden. De afgelopen jaren verrasten ze met opnames van Messiaens Turangalîla-symphonie en Stravinsky’s Pulcinella. Nu pakken Gimeno en zijn orkest uit met een nieuwe cd-opname van Béla Bartóks balletmuziek voor De wonderbaarlijke mandarijn en het Concert voor orkest. Bijzonder is dat dit keer niet de kortere suite van De wonderbaarlijke mandarijn klinkt, maar de volledige versie van Bartóks baanbrekende balletcompositie, waaronder een uitgebreidere finale en een kort maar belangrijk koorgedeelte. “Zo’n dertig procent van Bartóks balletwerk hoor je maar zelden live of op cd. Geweldig om dit nu op te pikken met mijn orkest", aldus Gimeno. Luister mag vijf exemplaren van deze cd weggeven. Het enige dat u hoeft te doen om in aanmerking te komen voor een exemplaar van dit album is hier uw gegevens achterlaten. Meedoen kan tot 22 mei 2026. Daarna bepaalt het lot wie de vijf gelukkigen zijn.

De festivalvibe van neo-fanfare 9x13

Een kritiek op het Nederlandse kunstbeleid en een ode aan de aloude fanfareverenigingen, dat is Parade, het nieuwe programma van neo-fanfare 9 x 13. Deze opvolger van het succesvolle programma New Babylon is op 14 mei tijdens het nieuwe Festival Vloed in Zandvoort in première gegaan en is de komende maanden onder andere nog mee te maken tijdens het Oranjewoud Festival en Wonderfeel. Oprichter en trombonist Anton van Houten over het unieke ensemble, de voorstelling en het gelijknamige album.

Win de nieuwe cd van neo fanfare 9x13

Parade is niet alleen de naam van het nieuwe programma van neo fanfare 9x13, het is ook de titel van het nieuwe album van het ensemble. Een album met werken van Evelien van den Broek, Erik Satie, Thomas van Dun, Brendan Faegre, Maxim Shalygin en Alban Berg dat de sfeer van de voorstelling Parade perfect weergeeft en dat ook zonder kennis van de voorstelling een lust is voor het oor. Hedendaagse blaasmuziek op zijn best. Luister mag vijf exemplaren van de cd Parade weggeven. Het enige dat u hoeft te doen is een e-mail met uw naam en adresgegevens sturen naar [email protected]. Meedingen kan tot en met zaterdag 30 mei.

Felicity Lott 1947-2026

Op 15 mei, enkele dagen nadat ze bekend maakte dat ze aan terminale kanker leed is Dame Felicity Lott is overleden. Ze werd 79 jaar. De Engelse sopraan was internationaal actief in de opera en stond ook bekend als uitmuntend vertolker van liederen. Dame Felicity Lott, koosnaampje Flott, was een geliefde zangeres met een internationale operacarrière. Ze zong in alle grote operahuizen vele rollen in het bijzonder in Mozart-opera's, in opera's van Richard Strauss, en van Benjamin Britten. Ze was lange tijd verbonden aan het operafestival van Glyndebourne in Groot-Brittannië.

Lott was ook een vermaard liedzangeres en maakte ze met haar vaste begeleider Graham Johnson indruk met de Vier letzte Lieder van Richard Strauss, liederen van Benjamin Britten, Franz Schubert, Gustav Mahler en vele anderen. Ook in het lichtere genre schitterde Felicity Lott, in operettes van Franz Lehar of Jacques Offenbach.  Ze had ook een grote voorliefde voor Franse muziek en de Franse cultuur in het algemeen. 

.

Lifetime Achievement Edison voor Einaudi

De Italiaanse pianist Ludovico Einaudi heeft uit handen van Ivo Niehe de Lifetime Achievement Edison Klassiek 2026 ontvangen. Dat gebeurde na zijn recente optreden in Het Concertgebouw. De Edison Stichting: ‘Met minimale klanken en meesterlijke toets weet Ludovico Einaudi rotsvast de toehoorder te raken en in vervoering te brengen.’

De zeventigjarige Ludovico Einaudi is met acht miljoen maandelijkse luisteraars op Spotify ’s werelds meest gestreamde pianist. Zijn muziek werd gebruikt in films als Intouchables, Samba, Nomadland, The Father en Insidious.

Winnaars van het Prinses Christina Concours 2026

De eersteprijswinnaars van het Prinses Christina Klassiek Concours 2026 zijn de twaalfjarige pianiste Yulianna Beziazychna uit Leidschendam en de negentienjarige trombonist Jan Van de Watering uit het Belgische Kalmthout. Bij de Nationale Finale in de Haagse Concertzaal Amare werden de prijzen uitgereikt door Prinses Irene.

Box met elektronisch werk Ton de Leeuw

Tijdens het Gaudeamus Festival, op zaterdag 12 september, zal Dutch Oscillation Series een lp- en cd-box presenteren met een overzicht van het elektronische werk van Ton de Leeuw. Er is een crowdfundig-actie gestart om deze historische uitgave mogelijk te maken. Bijdragen kan via deze link

Concerttips

(Advertentie)

VU-Orkest brengt nieuw werk van Jesse Passenier

Het VU-Orkest brengt op 24 mei in het Theater aan het Vrijthof in Maastricht werk van componist Jesse Passenier in wereldpremière. Daarna volgen concerten in Hilversum en Arnhem. Onder leiding van dirigent Arjan Tien klinkt zijn project Fight for Light, waarin elementen uit klassieke muziek en jazz samenkomen in een orkestrale vorm. Op het programma staat daarnaast An American in Paris van George Gershwin. Klik hier voor meer informatie en kaarten

.

Concerttips

Oranjewoud Festival

In het Pinksterweekend van 22 tot en met 25 mei vindt de veertiende editie van Oranjewoud Festival plaats. Een laagdrempelig, veelzijdig en prikkelend muziekfestival in het sprookjesachtige Parklandschap Oranjewoud bij Heerenveen. Deze editie is cellist Johannes Moser Artist in residence en het Nederlands Kamerkoor Ensemble in residence. Daarnaast vindt het eerste locatiemuziekfestival plaats met compositieopdrachten, locatiemuziekprojecten uit binnen- en buitenland en een minisymposium. In de Proeftuin & FamilyZone is veel muziek, gezellige eettentjes en een uitgebreid gratis kinderprogramma.

Concerttips

Pablo Hernán Benedí in Chamber Music Weesp

Op woensdag 27 mei geeft violist Pablo Hernán Benedí samen met muzikale vrienden een concert in de serie Chamber Music Weesp in de Van Houtenkerk in Weesp. Aanvang 20.00 uur. Pablo Hernán Benedí is geen flashy ‘virtuoos showtype’, maar een muzikaal denker en kamermuziek specialist die bekend staat om zijn authentieke stijl, sterke samenwerkingen en hoge artistieke niveau.

Concerttips

Het visioen van Berlage

Wat als muziek en architectuur elkaar ontmoeten? In Het Visioen van Berlage dat op 21 mei in de Doelen in Rotterdam in première gaat brengt het Berlage Saxophone Quartet een inspirerend eerbetoon aan hun naamgever Hendrik Berlage, die stelde dat ‘architectuur bevroren muziek is, en muziek vloeibare architectuur’. Met muziek van onder andere Bach, Debussy & Roukens, gesproken tekst door Vincent Bijlo en visuals van Jurjen Alkema, zal het Pantheon verrijzen op het podium.  Daarmee vraagt het Berlage Saxophone Quartet aandacht voor en reflectie op de rol van kunst in de samenleving.

Concerttips

Dudok Muziekdagen

Van donderdag 28 tot en met zondag 31 mei 2026 vindt in Kampen de derde editie van de Dudok Muziekdagen plaats. Het kamermuziekfestival, geïnitieerd door het Dudok Quartet Amsterdam, ontwikkelt zich in korte tijd tot een plek waar internationale topmusici, jonge makers en nieuw publiek elkaar ontmoeten. Niet naast elkaar, maar in directe samenwerking. Het festival werkt vanuit één centrale gedachte: kamermuziek als levende praktijk. Niet als vast repertoire in een concertzaal, maar als een vorm die zich blijft ontwikkelen, zich vermengt met andere stijlen en nieuwe generaties betrekt.

Concerttips

(Advertentie)

Bach centraal bij Pearls in Baroque

Op zondag 31 mei leiden barokviolist Ryo Terakado en klaveciniste Noriko Amano het ensemble Pearls in Baroque tijdens een concert in de Kleine Zaal van Het Concertgebouw in Amsterdam. Op het programma staat onder meer de Derde orkestsuite van Johann Sebastian Bach uit in de oorspronkelijke strijkersbezetting zoals Bach die vermoedelijk zelf heeft bedoeld. Met name de beroemde Air uit deze Bach-suite is een prachtig stuk dat bij velen bekend en geliefd is. De veelgeprezen sopraan Kristen Witmer zingt diep ontroerende cantates van Bach en Montéclair. De muziek worden ondersteund door barokdans, uitgevoerd door Emily van Baaren. Klik hier voor meer informatie en kaarten.

.

Luister, De Waal 18-E, 5684 PH Best, The Netherlands

Click here to unsubscribe